Dashboard คืออะไร? เปลี่ยน Data เป็นอาวุธตัดสินใจธุรกิจให้แม่นยำ

การจะดูยอดขายหรือผลประกอบการแต่ละครั้ง เราอาจต้องรอฝ่ายทำรายงานสรุปข้อมูลในรูปแบบเอกสารปึกหนาหรือไฟล์ Excel ซึ่งกว่าจะรวบรวมข้อมูลเสร็จ สถานการณ์ตลาดก็อาจเปลี่ยนไปแล้ว การทำงานรูปแบบเดิมที่ล่าช้าและดูยาก กำลังถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีที่เรียกว่า แดชบอร์ด เครื่องมือที่จะเปลี่ยนข้อมูลดิบจำนวนมากให้กลายเป็นภาพที่เข้าใจง่ายและเป็นปัจจุบันที่สุด

Dashboard คืออะไร

แดชบอร์ด (Dashboard) คือ เครื่องมือบริหารจัดการข้อมูลที่ทำหน้าที่รวบรวม สรุป และแสดงผลข้อมูลสำคัญขององค์กร หรือดัชนีชี้วัดผลงาน (KPIs) ให้อยู่ในหน้าจอเดียว โดยเปลี่ยนข้อมูลตัวเลขที่ซับซ้อนให้กลายเป็นรูปแบบ Data Visualization เช่น กราฟ แผนภูมิ เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถมองเห็นภาพรวมสถานการณ์ ทราบถึงปัญหา และแนวโน้มที่เกิดขึ้นได้ในทันที ช่วยให้เราไม่ต้องเสียเวลาขุดคุ้ยข้อมูลจากรายงานหลายฉบับ แต่สามารถดูทุกอย่างได้ในที่เดียว

Dashboard มีกี่ประเภท อะไรบ้าง

แดชบอร์ดมีหน้าที่หลักในการแสดงผลข้อมูล แต่ในการใช้งานจริง ธุรกิจแต่ละระดับมีความต้องการข้อมูลที่แตกต่างกัน เราจึงไม่สามารถใช้แดชบอร์ดแบบเดียวตอบโจทย์ทุกคนได้ การแบ่งประเภทของแดชบอร์ดจะช่วยให้เราเลือกนำเสนอข้อมูลได้ตรงกับผู้ใช้งานมากที่สุด โดยแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ดังนี้

Strategic Dashboard

Strategic Dashboard คือ แดชบอร์ดเชิงกลยุทธ์ที่ออกแบบมาสำหรับผู้บริหารระดับสูง (C-Level) โดยเฉพาะ เน้นการแสดงภาพรวมผลการดำเนินงานระยะยาว เทียบกับเป้าหมายหลักขององค์กร ข้อมูลที่ปรากฏจะไม่ลงลึกในรายละเอียดรายวัน แต่จะเน้นตัวชี้วัดความสำเร็จ (KPIs) ที่สำคัญ เช่น รายได้รวม กำไรสุทธิ หรืออัตราการเติบโตรายปี เพื่อให้ผู้บริหารใช้ประเมินว่าธุรกิจกำลังเดินไปในทิศทางที่ถูกต้องหรือไม่ และช่วยในการตัดสินใจปรับแผนกลยุทธ์ใหญ่ของบริษัทได้อย่างรวดเร็ว

Analytical Dashboard

Analytical Dashboard คือ แดชบอร์ดเชิงวิเคราะห์ที่ออกแบบมาสำหรับนักวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analyst) หรือผู้บริหารระดับกลางที่ต้องการเจาะลึกถึงสาเหตุของปัญหา ที่จะแสดงความซับซ้อนมากกว่าแบบอื่น เพราะรองรับข้อมูลจำนวนมากและข้อมูลย้อนหลัง เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถเปรียบเทียบ หาความสัมพันธ์ หรือวิเคราะห์แนวโน้มได้อย่างละเอียด เช่น การวิเคราะห์ว่าทำไมยอดขายในไตรมาสที่ผ่านมาถึงตกลง หรือสินค้าตัวไหนทำกำไรสูงสุดในแต่ละภูมิภาค ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการวางแผนปรับปรุงงาน

Operational Dashboard

Operational Dashboard คือ แดชบอร์ดเชิงปฏิบัติการที่เน้นการใช้งานสำหรับหัวหน้างานหรือพนักงานระดับปฏิบัติการ เพื่อติดตามสถานะของงานที่เกิดขึ้นในปัจจุบันแบบ Real-time ข้อมูลจะต้องมีความละเอียดและอัปเดตตลอดเวลา เพื่อให้เจ้าหน้าที่หน้างานสามารถแก้ไขปัญหาได้ทันที

Informational Dashboard

Informational Dashboard คือ แดชบอร์ดที่ให้ข้อมูลหรือสื่อสารข้อเท็จจริงทั่วไป ไม่ได้เน้นการวิเคราะห์หรือติดตามงานเร่งด่วน มักใช้สำหรับการนำเสนอข้อมูลสถิติ ข่าวสาร หรือข้อมูลที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงบ่อยนักเพื่อให้คนในองค์กรหรือบุคคลภายนอกรับทราบ มักจะเน้นความสวยงาม เข้าใจง่าย และแสดงผลข้อมูลที่ตรงไปตรงมา

ความแตกต่างของ Dashboards และ Reports

หลายคนสับสนระหว่างแดชบอร์ด กับรายงาน (Reports) ว่าเหมือนกัน แต่ความจริงแล้วมีจุดประสงค์ต่างกันอย่างสิ้นเชิง 

• รายงาน (Reports) คือเอกสารที่บันทึกข้อมูลในอดีต เน้นรายละเอียดเยอะ เป็นตารางตัวเลขและข้อความยาว ๆ เพื่อใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงและตรวจสอบความถูกต้อง ซึ่งมักจะเป็นข้อมูลนิ่ง (Static) ไม่สามารถโต้ตอบได้ 
• แดชบอร์ด คือหน้าจอสรุปข้อมูลที่เน้นความรวดเร็วในการทำความเข้าใจ แสดงผลเป็นกราฟิก มีความ Interactive ที่ผู้ใช้สามารถกดเลือกช่วงเวลาหรือกรองข้อมูลได้ และที่สำคัญคือแสดงข้อมูลที่เป็นปัจจุบันหรือ Real-time มากกว่ารายงาน

ประโยชน์ของ Dashboard ในธุรกิจ

การนำแดชบอร์ดมาใช้ในธุรกิจ ช่วยแก้ปัญหาเรื่องข้อมูลท่วมท้นแต่ไร้คำตอบได้ ประโยชน์แรกคือช่วยประหยัดเวลาในการรวบรวมข้อมูล เพราะระบบจะดึงข้อมูลอัตโนมัติ ทำให้เราเอาเวลาไปวิเคราะห์กลยุทธ์แทน ประโยชน์ต่อมาคือความแม่นยำในการตัดสินใจ ผู้บริหารสามารถเห็นสัญญาณเตือนภัยได้ทันที เมื่อตัวเลขผิดปกติ ทำให้แก้ปัญหาได้ก่อนที่จะลุกลาม นอกจากนี้ยังช่วยสร้างมาตรฐานข้อมูลเดียวกันทั้งองค์กร (Single Source of Truth) ลดความขัดแย้งจากการถือข้อมูลคนละชุด และช่วยให้ทุกแผนกเห็นเป้าหมายร่วมกันอย่างชัดเจน

ทำไม Dashboard จึงสำคัญต่อธุรกิจยุคใหม่

ในยุค Data-Driven ธุรกิจที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลย่อมได้เปรียบ แต่การมีข้อมูลเยอะเพียงอย่างเดียวไม่พอ เราต้องเข้าถึง และเข้าใจข้อมูลนั้นได้เร็วกว่าคู่แข่ง แดชบอร์ดจึงกลายเป็นตัวช่วยสำคัญของธุรกิจยุคใหม่ เพราะพฤติกรรมลูกค้าและตลาดเปลี่ยนแปลงทุกวินาที การรอรายงานสรุปสิ้นเดือนอาจสายเกินไป แต่แดชบอร์ดช่วยให้องค์กรมีความยืดหยุ่น สามารถปรับตัวตามสถานการณ์ได้ทันที ไม่ว่าจะเป็นการปรับงบโฆษณาเมื่อเห็นยอดคลิกตก หรือการเติมสต๊อกสินค้าที่ขายดีผิดปกติ การมีแดชบอร์ดที่ดีจึงเป็นเหมือนเข็มทิศที่ช่วยให้ธุรกิจไม่หลงทางท่ามกลางพายุข้อมูล

4 เครื่องมือสร้าง Dashboard เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

ปัจจุบันมีซอฟต์แวร์สำหรับสร้างแดชบอร์ดให้เลือกมากมาย ตั้งแต่ระดับเริ่มต้นไปจนถึงระดับมืออาชีพ ซึ่งแต่ละตัวก็มีจุดเด่นที่แตกต่างกันออกไป 4 เครื่องมือที่ได้รับความนิยม มีดังนี้

Microsoft Power BI

Microsoft Power BI เป็นเครื่องมือสร้างแดชบอร์ดยอดนิยมอันดับต้น ๆ ของโลก โดยเฉพาะในองค์กรที่ใช้ Microsoft Office อยู่แล้ว จุดเด่นคือความสามารถในการเชื่อมต่อข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ ได้หลากหลาย ทั้ง Excel, SQL Server หรือ Cloud Database การใช้งานมีความคุ้นเคยคล้าย Excel แต่สามารถสร้างแดชบอร์ดที่มีความซับซ้อนและโต้ตอบได้สูง มีระบบ AI ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น และราคาค่าลิขสิทธิ์ถือว่าคุ้มค่าเมื่อเทียบกับฟีเจอร์ที่ได้รับ เหมาะสำหรับธุรกิจทุกขนาดที่ต้องการระบบ BI (Business Intelligence) ที่ได้มาตรฐาน 

Tableau

Tableau คือโปรแกรมที่ขึ้นชื่อเรื่องความสวยงามและความยืดหยุ่นในการทำ Data Visualization ถือเป็นเครื่องมือระดับท็อปที่นักวิเคราะห์ข้อมูลมืออาชีพแนะนำ จุดเด่นของ Tableau คือความสามารถในการจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ได้อย่างรวดเร็ว และมีลูกเล่นในการนำเสนอข้อมูลที่สวยงาม เข้าใจง่าย โดยแทบไม่ต้องเขียนโค้ด 

Looker Studi

Looker Studio เป็นเครื่องมือสร้างแดชบอร์ดบนเว็บไซต์ที่เปิดให้ใช้งานฟรี เหมาะอย่างยิ่งสำหรับสาย Digital Marketing เพราะสามารถดึงข้อมูลจากผลิตภัณฑ์ของ Google มาแสดงบนแดชบอร์ดได้ง่ายและรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็น Google Analytics, Google Ads, Google Sheets หรือ YouTube Analytics การใช้งานเป็นแบบ Drag & Drop ที่ง่ายมาก สามารถแชร์ให้ทีมดูผ่านลิงก์ได้ทันทีเหมือนแชร์ไฟล์ Google Docs เหมาะสำหรับธุรกิจ SME หรือฟรีแลนซ์

Excel Dashboard

สำหรับใครที่ยังไม่พร้อมลงทุนกับซอฟต์แวร์ใหม่ Excel ก็สามารถสร้างแดชบอร์ดได้เช่นกัน โดยใช้ฟีเจอร์อย่าง Pivot Table, Pivot Chart และ Slicer มาจัดเรียงในหน้า Sheet เดียว ข้อดีคือเป็นเครื่องมือที่ทุกคนมีติดเครื่องและใช้งานเป็นอยู่แล้ว ไม่ต้องเรียนรู้ใหม่ทั้งหมด และไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม เหมาะสำหรับการทำรายงานผลง่าย ๆ ภายในแผนก หรือข้อมูลที่ไม่ซับซ้อน แต่ข้อจำกัดคือการอัปเดตข้อมูลอาจจะไม่ Real-time และความสวยงามหรือลูกเล่น Interactive อาจสู้โปรแกรม BI โดยเฉพาะไม่ได้

สรุปบทความ

การทำแดชบอร์ดไม่ใช่แค่เรื่องของการสร้างกราฟสวย ๆ แต่เป็นการเปลี่ยนวัฒนธรรมการทำงานให้ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลอย่างแท้จริง แดชบอร์ดที่ดีจะช่วยลดเวลาการทำงานที่ซ้ำซ้อน เปลี่ยนข้อมูลที่กระจัดกระจายให้เป็นระเบียบ และเปลี่ยนการตัดสินใจที่ใช้ความรู้สึกเป็นการตัดสินใจด้วยข้อมูลที่มีในมือ ช่วยให้ธุรกิจของเรามองเห็นโอกาสและรับมือกับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างแม่นยำและยั่งยืน

FAQ รวมคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Dashboard

Dashboard แตกต่างจาก Report (รายงาน) ทั่วไปอย่างไร?

แดชบอร์ดเน้นแสดงข้อมูลสรุปแบบเห็นภาพรวม อัปเดตแบบ Real-time และโต้ตอบได้ ในขณะที่ Report เน้นข้อมูลรายละเอียดเชิงลึก เป็นเอกสารนิ่ง (Static) และแสดงข้อมูลย้อนหลังตามรอบเวลาที่กำหนด

Dashboard สามารถปรับแต่งให้เหมาะกับแต่ละแผนกหรือผู้ใช้งานแต่ละคนได้หรือไม่?

Dashboard สามารถปรับแต่งหน้าได้ เราสามารถออกแบบให้แสดงผลเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับผู้ใช้งานแต่ละกลุ่ม เช่น แผนกขายเห็นยอดขาย แผนกผลิตเห็นสถานะเครื่องจักร เพื่อให้โฟกัสงานได้ตรงจุด

Dashboard ช่วยให้ประหยัดเวลาในการทำงานได้อย่างไร?

แดชบอร์ดเชื่อมต่อข้อมูลอัตโนมัติ ทำให้ไม่ต้องเสียเวลาดึงข้อมูลและทำรายงานซ้ำ ๆ ทุกเดือน พนักงานจึงมีเวลาไปวิเคราะห์และวางแผนงานเชิงกลยุทธ์ได้มากขึ้น